Thôn Ngoại 1 xã Nga Giáp (Nga Sơn) từ xưa nổi tiếng với nghề làm bún. Những sợi bún dẻo, thơm, trắng tinh đã có mặt khắp các nẻo đường, làm nên thương hiệu bún có tiếng vùng đất này.
Từ sợi bún của làng nghề đã góp phần làm nên một thú ẩm thực dân dã được
nhiều người ưa thích. (Ảnh chỉ có tính minh họa, từ Internet).
Không biết nghề làm bún ở đây có tự bao giờ, người làm nghề chỉ biết rằng, từ khi sinh ra thì nghề đã có và cứ nối tiếp nhau, cha truyền con nối, làng nghề bún truyền thống ở đây vẫn tiếp tục phát triển. Không chỉ làm bún, người dân còn làm thêm nghề bánh đúc, đậu phụ, nức tiếng gần xa.
Cụ Mai Thị Luyện (75 tuổi) ở làng Thạch Tuyền (xã Nga Thạch) cho biết: Nghề làm bún Nga Giáp từ lâu đã nổi tiếng khắp trong và ngoài huyện. Cứ nói đến bún là người ta lại nghĩ ngay đến bún Nga Giáp, bởi không đâu trong huyện biết làm bún dẻo mà ngon như thế.
Làm bún theo phương thức truyền thống khá cầu kỳ, qua nhiều công đoạn, mất nhiều thời gian nên nói làm bún cũng là một nghệ thuật quả không ngoa. Sinh ra trong một gia đình đã 3 đời làm nghề bún, ông Mai Văn Tiếp tâm sự: Làm cái nghề này cũng không đơn giản, phải thật sự tâm huyết, trăn trở với nghề, chú ý từ việc chọn gạo, xát trắng, ngâm bở gạo, xay bột nước, ủ chua, ép thành quả bột, luộc quả bột, giã quả bột, “ra quả” tức là nhào nhuyễn bột, “lượt” bột sao cho nhuyễn, tơi, lọc hết hạt sạn và cuối cùng là công đoạn ép tạo sợi. Để sợi bún trắng, thơm ngon đúng với thương hiệu gia truyền thì khâu chọn gạo quyết định 90% chất lượng bún. Gạo làm bún bây giờ thường là giống Khang Dân, Q5, hạt gạo trắng, đều. Trung bình cứ 20 bò gạo thì làm ra được 6 cân bún. Tùy mục đích sử dụng mà người thợ sẽ khéo léo chụm bún nhỏ vừa lá bún để ăn bún chả, hay chụm quả bún to vừa bát để ăn bún nước, bún riêu cua… Trước khi giao cho khách, để bớt nóng, bún được đặt gọn gàng trên những kệ, người làm bún dùng tay khéo léo đảo lá bún để sợi bún không bị dính vào nhau, tơi và nhanh khô hơn.
Không chỉ chú trọng đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa các mặt hàng, nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất nhằm tăng năng suất, chất lượng sản phẩm. Chị Đặng Thị Định – thôn Ngoại 1 là một trong những người tiên phong theo hướng sản xuất hàng hóa. Năm 2011, chị đã mạnh dạn đầu tư 40 triệu đồng mua máy làm bún liên hoàn từ Nam Định. Nhờ chủ động được nguồn nguyên liệu, vừa giảm được 60 đến 70% sức lao động và thời gian làm việc do người thợ giờ đây chỉ cần ủ chua bột đảm bảo, cho vào máy là có sản phẩm nên năng suất tăng lên từ 3 đến 4 lần. Trong làng đã có nhiều hộ theo gia đình chị áp dụng KHKT vào sản xuất, nhờ đó, năng suất không ngừng được nâng lên.
Những năm gần đây, nắm bắt được nhu cầu ăn uống của người dân ngày càng đa dạng nên nhiều hộ đã làm thêm cả bánh cuốn, bánh nếp, bánh rán, bánh răng bừa… bán cùng với bún. Ngoài ra, một vài hộ còn làm bún kết hợp với bán bún riêu cua, bún nước buổi sáng, nâng cao thu nhập. Gia đình anh Mai Văn Bình - thôn Ngoại 1 đã đầu tư dây chuyền làm bánh cuốn liên hoàn. Cũng những nguyên liệu làm bún nhưng với công nghệ hiện đại, giờ đây gia đình anh có thể làm nên những chiếc bánh cuốn dẻo thơm, đến khắp các gia đình tại huyện Nga Sơn. Anh cho biết: Mỗi ngày gia đình tôi tiêu thụ được 50 kg bánh, ngày mùa có khi làm được 1 tạ bánh. Đầu tư dây chuyền này chỉ mất hơn 6 triệu đồng nhưng mỗi năm trừ chi phí đi, tôi lãi được gần 20 triệu đồng.
Được biết, thôn Ngoại 1 có hơn 160 hộ thì có đến 60 hộ làm nghề bún, trong đó có hơn 20 hộ vẫn làm bún theo phương pháp truyền thống, gần 10 hộ làm xưởng lớn, 2 hộ có dây chuyền liên hoàn và hàng chục hộ thường lấy bún đi bán ở khắp các chợ quê, chợ thị trấn trong huyện. Có ngày, thôn tiêu thụ được hàng tấn bún. Những hộ có cơ sở sản xuất bún lớn mỗi ngày tiêu thụ tới 3 tạ.
Được biết, nghề làm bún ở đây đã tạo việc làm cho hàng trăm lao động. Trong đó, lao động chính có 200 người, mỗi ngày thu nhập từ 150 đến 200 nghìn đồng/người, lao động phụ thu nhập từ 50 đến 70 nghìn đồng/người/ngày. Ngoài ra, còn có hàng trăm lao động tham gia vào khâu tiêu thụ sản phẩm.
Đến thôn Ngoại 1 hôm nay, diện mạo làng quê đang thay đổi từng ngày nhờ nghề làm bún truyền thống. Nhiều ngôi nhà khang trang mọc lên, đời sống người dân nâng lên. Chủ tịch UBND xã Nga Giáp Mai Hữu Thận cho biết: “Nhờ có nghề làm bún mà đời sống người dân ở thôn Ngoại 1 trở nên khấm khá nhất trong xã. Nghề này đã góp phần nâng cao tiêu chí thu nhập của xã trong việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM”.
Nguồn: VH&ĐS
